ԱՆԼՌԵԼԻ ԶԱՆԳԱԿԱՏՈՒՆ

ՂՈՂԱՆՋ ՀԱՐՑՄԱՆ

Նա որբ էր ծնվել ու սնվել կյանքում, 
Եվ ոնց սկսվեց՝ այնպես էլ գնաց. 
Անձնական կյանքում նա միշտ որբ մնաց՝ 
Որբ օթևանող հինավուրց վանքում: 
 
Այդպես էլ մնաց անտուն ու անտեղ. 
Լոկ խոնավ մի խուց, թղթեր ու կանթեղ: 
 
Այդպես էլ մնաց մենիկ ու մենակ. 
Հոգին՝ աննեցուկ, ինքը՝ անհենակ: 
 
Ամենից առաջ՝ նա հայր էր ծնվել... 
Այդպես էլ կյանքում չունեցավ բալիկ, 
Որ տան անկյունում օրորոց դրվեր, 
Կամարից կախվեր հուռութ-խաղալիք, 
Եվ ինքն էլ հակված նանիկ-նայ ասեր, 
Իսկ երբ մեծանար՝ տը՛պ-տը՛պ-տը՛պ վազե՜ր 
Ու հոր թղթերը խառներ-խզբզեր, 
         Անվերջ բլբըլար, 
         Եվ շիվը դալար 
Աննկատ լցվեր ու նոր բուն դառնար, 
Երջանիկ մի օր տեղ ու տուն դառնար: 
 
         Նա ուներ մատնե՛ր.
Տաքուկ ու նրբին, աղերսո՜ղ մատներ՝ 
Շոյելո՛ւ համար, ցավը մեղմելո՛ւ, 
Գրկելո՛ւ համար, կրծքին սեղմելո՛ւ: 
Սակայն որտեղի՞ց և ինչպե՞ս գտներ 
         Մի ժիրիկ մանչուկ, 
         Հետն էլ՝ թևանցուկ 
              Գանգուրիկ 
              Քուրիկ... 
 
         Նա ուներ շրթե՛ր.
Այրող կարոտից դողացո՜ղ շրթեր՝ 
Պաչելո՛ւ համար ու համբուրելո՜ւ, 
Եվ... պիտի կյանքում անհագ մի պապակ 
         Հա՜ նրան դրդեր
Օտար թաթիկից շոյանք մուրալու, 
Թմբլիկ թուշիկից հայցելու մի պագ... 
 
Եվ ուներ նա սի՜րտ՝ սիրելո՛ւ համար, 
Մի սիրտ՝ գերվելով տիրելու համար, 
         Մի սիրտ՝ սե՜ր համակ, 
         Մի սիրտ՝ սիրո ծո՛վ, 
Իսկ ինքը սիրուց հավիտյա՛ն ցամաք:
         Ինքը՝ սիրուց սո՜վ, 
Ինքը՝ մենակյաց ու կուսակըրոն՝ 
Ինքն իրեն ծյուրող մի սիրո կերոն, 
Որ վառվում է հար խորանի խորքում 
Անմարդաբնակ - դափդատարկ վանքի 
Եվ լուսարարի աչքին ու հոգուն 
Իր մուխն է տալիս, լույսը՝ ոչ ոքի... 
 
Ինչո՞ւ է կյանքը հաճախ այնպիսի չար խաղեր խաղում, 
Որ մտածելիս մարդու սրտի մեջ արյունն է պաղում: 
 
         Դեռ վնաս չունի, 
Թե աստվածն անգո չեղյալ Մովսեսին 
Գերադասել էր ու նախընտըրել 
Միջնորդ իր միջև ու ժողովրդի՝ 
Միաժամանակ խեղճ ու կրակին ծնելով կակազ. 
Ե՜կ ու թարգմանիր քո թլվատ լեզվով 
Պատգամներն աստծո, մտքերը խրթին: 
Դեռ կարելի էր ավել ու պակաս 
Չեղյալի համար անգոյին ներել: 
Բայց... Միլտոններին վերցնել ու զրկել տեսողությունի՞ց, 
Բեթհովեններին՝ լսողությունի՞ց, 
Կոմիտասներին թույլ չտա՞լ սիրել... 
 
Ինչո՞ւ է կյանքը հաճախ այնպիսի չար խաղեր խաղում, 
Որ մտածելիս մարդու սրտի մեջ արյունն է պաղում: 
Ինչո՞ւ, և դարձյա՛լ, և կրկի՛ն ինչո՞ւ, 
Եվ ի՞նչ է ուզում դրանով ասել.
Իր ո՞ւժն է շեշտում, կարողությո՞ւնը: 
 
Եկեք նախապես, առհավե՜տ ու մի՛շտ 
Ընդունենք կյանքի զորեղությունը, 
Միայն թե երբե՛ք էլ այնպես չանի, 
Որ աշխարհ գալիք նոր մի Կոմիտաս 
Իր անմեղ սերը սրտում զնդանի՝ 
         Իբրև դատվածի, 
         Դատապարտվածի՝ 
Լերդ-լերդ արյունով ծեփելով բանտի դուռն ու պատերը... 
 
...Ո՞վ էր այդ թաքուն-մեղավոր սիրո 
Ահավոր դժբախտ-երջանիկ տերը, 
         Վարդապե՜տ, ասա՛, 
         Զգա քեզ ազա՜տ. 
Քեզ հիմա ո՛չ ոք չի բանադըրի, 
Ո՜ղջ մի ժողովուրդ քեզ կունկընդըրի: 
         Վարդապե՜տ, ասա՛, 
         Զգա քեզ ազա՜տ. 
Մի՛ խոստովանիր, այլ հպարտացի՜ր, 
Ո՞ւմ է սուրբը պետք, եկ դու մարդացի՛ր: 
 
Ինքըդ թեժ կրակ՝ մի՞թե, Վարդապե՛տ,
Բովանդակ կյանքում հար սառել ես դու 
Կուսակրոնի քո սևերի տակ: 
Վա՜խ, դա կլիներ ծանըր մեղանչում 
         Կյանքի՛ դեմ, գարնա՛ն, 
         Պտղաքաղությա՛ն: 
Թե՞ հաղթահարել և առել ես դու 
Քո սիրասարսուռ տաք թևերի տակ 
Խումար-Շողեր-իդ կամ Սոնա յար-իդ՝ 
Իբրև կյանքի դեմ գործած մեղքերիդ 
         Միակ թողություն:
 
         Ասա՛, Վարդապե՜տ, 
         Ո՞վ էր քո սերը, 
         Բախտի պես թաքուն 
         Քո սիրո տերը:
 
Չէ՛, նա չէ՛ր կարող չլինել կյանքում, 
Նա պիտի՛ լիներ: Բայց ո՞վ է եղել: 
Ինչպե՞ս իմանալ, որտեղի՞ց պեղել: 
Ասա՛, Վարդապե՜տ, մի՛ պահիր թաքուն. 
Մի՛ խոստովանիր, այլ հպարտացի՜ր, 
Ո՞ւմ է սուրբը պետք, եկ դու մարդացի՜ր: 
 
Ո՞վ էր նա, ի՞նչ էր անունը նրա. 
Սոնա՞ էր արդյոք, Խումա՞ր էր, Շողե՞ր, 
Ականջին ուներ սրտաձև օղե՞ր, 
Խա՞լ ուներ արդյոք, ո՞ր այտի վրա: 
Ուներ Տիրամոր աչքեր ու հոնքե՞ր, 
         Տիրամոր ունկեր, 
         Տիրամոր ծունկեր, 
         Տիրամոր հասակ, 
         Մազերը՝ պսակ, 
Շապիկը՝ կապույտ, շորը՝ ոսկեկար,- 
Դարերից եկող մի մանրանկար, 
Որ կարծես և՛ կար, և՛ բնավ չկար, 
         Որ թեպետ ուներ 
         Չխամրող գույներ... 
Թե՞ ոչի՜նչ չուներ, այլ ուներ լոկ քե՛զ,
Այլ ուներ լոկ քե՛զ - մի ամբո՜ղջ աշխարհ, 
Եվ աղաչում էր, որ դու չլքես,
Դառնաս օրվա հա՜ց և ո՛չ թե... նշխար: 
Եվ աղերսում էր՝ առանց նայելու, 
Ու նվաղելով՝ տրվում թևերիդ... 
 
Զառ վառը նրա ո՞նց էր վայելում 
Վարդապետական ճնշող սևերիդ... 
Եվ մի՞թե քեզնից նա չպահանջեց, 
         Եթե պահանջեց, 
         Ինչո՞ւ նահանջեց՝ 
Լացով ու հայցով ինչո՞ւ չտանջեց, 
Ա՜խ, ինչո՞ւ անվերջ չհանեց հոգիդ,
Որ ուրիշ հագուստ նա տեսներ հագիդ,
Որ ազատվեիր սքեմից քո սև, 
Որ դրսից նո՛ւյնպես լինեիր լուսեղ՝ 
Վանքից աշխարհի գիրկը դառնայիր, 
Ամենամարդըդ նո՛ր մարդանայիր... 
 
         Հա՜յր սուրբ, ի՛նքդ ասա. 
         Ո՞վ էր քո սերը, 
         Նրբին ու տոկուն, 
         Բախտի պես թաքուն, 
Երջանիկ-անբախտ քո սիրո տերը: 
Ո՞վ էր քո շաղոտ-շողոտ Շողեր-ը, 
Քո Շողակաթը-Շողիկը-Շողը, 
Որ ընդունում էր սրտում իր լռիկ 
Անլուր ցավերիդ այրող դողերը, 
Ինչպես շանթերն է իր մեջ ընդունում 
Այս տարողունակ-բարեգութ հողը: 
 
Ո՞վ էր, որտեղի՞ց, ինչպե՞ս էր գալիս, 
Յուրայիններին անվերջ խաբելով, 
Տնեցոց առաջ լեզու թափելով, 
Սիրտը հևիհև, կարոտից մարած, 
         Ահն ու երկյուղը, 
         Վախն ու սարսափը 
Փայտփորի նման հոգու մեջ թառած,- 
Ո՞րտեղ էր գալիս, որ իր ափերով 
Դալուկ ճակատիդ ամպերը վանի, 
Որ չար աշխարհից մի պահ քեզ հանի 
Ու տանի - և ո՞ւր - թըշվառն ո՞ւր տանի... 
 
Թշվառն ի՞նչ աներ, ի՞նչ հող տար գլխին, 
Նա ինչպե՞ս դառնար քեզ համար նեցուկ 
Իր թույլ ձեռքերով ու սիրով ծածուկ, 
Ինչպե՞ս օգներ քեզ, ինչպե՞ս պաշտպաներ, 
Երբ տգիտության հազա՜ր դեսպաններ, 
         Քուրմե՛ր մթության,
Անվերջ, չո՛րս կողմից, առա՜նց գթության, 
Ամեն օր մի նոր առիթ հայթայթում, 
Հարվածում էին, խոցում քեզ, խայթում. 
Երբ քո շուրջբոլոր հին ոխն էր պայթում, 
         Ճայթում նոր քենը, 
         Ցայտում նախանձը. 
Երբ քո ոսկեհատ սրսուռ ցորնի տեղ 
Սերմ էին հաշվում բոված աղանձը,- 
Մի անբախտ Շողեր իր սիրով ծածուկ 
Էլ ինչպե՞ս օգներ, դառնար քեզ նեցուկ...

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46



Lilas
⇑ Наверх
⇓ Вниз